Doomsday Clock

ELENA KATS-CHERNIN: THE RAGE OF LIFE

(Opera in vijf bedrijven / Libretto van Igor Bauersima)

Vlaamse Opera Antwerpen / Gent, Seizoen 2009 – 2010, Intendant Aviel Cahn

Wereldcreatie op 24 april 2010 in Troubleyn / Laboratorium Antwerpen.

Een compositieopdracht van de Vlaamse Opera Antwerpen / Gent en Staatsoper Stuttgart.

Opera in vijf bedrijven / Libretto van Igor Bauersima

VLUCHTEN UIT EEN SCHADUWWERELD

Een opera voor jonge mensen

Voor Bauersima’s tragikomische genre is Elena Kats-Chernin, een Australische met Russische roots, de ideale componiste. Ze schreef voor The rage of Life een partituur die een evenwicht wil bereiken tussen toegankelijkheid en diepgang. Ze slaagde er ook in een muzikale kruising te maken tussen tragedy en komedie. De passie en de woede die in het stuk aanwezig zijn worden zeer goed door haar muziek uitgedrukt.

Er staan twee figuren centraal in de voorstelling. De 19-jarige Leif  wordt gespeeld door de lyrische bariton Tobias Hächler. De jonge schoolverlater ontwortelt zich in zijn hardnekkigheid aan zijn omgeving en zijn geliefde Helena. De jonge Belgische lyrische sopraan Liesbeth Devos kroop in de huid van deze jonge vrouw die ooit in een chique bar serveerde.

Wanneer de omgeving van Leif haar dood verklaard, wordt zij des te meer een ideaal voor hem. In zijn zoektocht naar haar wil hij zelfs zijn normale leven op het spel zetten. Leifs vader, een 50-jarige politicus en ex-ondernemer (gespeeld door de Spaanse bariton Miguel Torres) en zijn 40-jarige moeder, een kunstliefhebster (gespeeld door de altmezzo Birgit Langenhuysen) zijn in tegenstelling tot Leif niet meer overtuigd van Helena’s bestaan.

Ook de 18-jarige schoolgaande zus (de Belgische sopraan Iris Luypaers), 19-jarige Sonja (de Nederlands sopraan Zofia Cieszynska) die een boon heeft voor Leif en Leifs 19-jarige vriend Des (de Nederlandse tenor Stephan Adriaens) merken de symptomen van geestelijke verwarring bij Leif op. Zijn omgeving laat hem opnemen door een psychiater (de Bulgaarse tenor Vesselin Ivanov). Maar hierdoor bereikt men uiteindelijk het tegendeel. Het wordt voor Leif een nieuwe kans om zijn doodverklaarde geliefde terug te ontmoeten en opnieuw te vluchten. De twee geliefden vluchten voor een wereld die gehuld is in schaduwen en zich al geruime tijd heeft afgewend van het echte leven. Ze gaan op zoek naar een bestaan waarvan ze zeker weten dat het er is, hoewel ze het nooit gezien hebben.

Het decor leek op het eerste zicht zeer sober, maar werd al snel zeer indrukwekkend door de verschuivingen van een grote kubus, de projecties en de prachtige lichteffecten. De ervaren Operazangers en zangeressen onder leiding van Daniel Inbal creëerde spanning en sfeer in de voorstelling. De kostuums die ontworpen waren door Johanna Lakner waren zeer eenvoudig in tegenstelling tot het spectaculaire decor, maar het was duidelijk welke functies de personages hadden.

Video: Georg Lendorff

Dramaturgie: Ute Haferburg & Barbara Tacchini

Realisatie belichting: Glen D’haenens & Muriel Derden

“De passie en de woede voor het leven” – zo zou men de nieuwe operatekst van Igor Bauersima kunnen vertalen. De Zwitserse film- en theaterregisseur, -auteur en scenograaf Igor Bauersima, is met dit thema niet aan zijn proefstuk toe. In zijn theaterstuk norway today ging hij al op zoek naar een levenskracht die schaarser wordt, ook en vooral bij jongeren. Het stuk sloeg aan, werd talloze malen opgevoerd en vertaald en meermaals bekroond.

In The Rage of Life speelt de strijd tegen de corruptie van de samenleving een grote rol. Het centrale dramatische motief is de poging van gehavende jonge mensen om te ontsnappen uit een wereld die zij als corrupt ervaren. Bauersima gaat de complexe thema’s niet uit de weg, zoals de levensmoeheid die opduikt bij de jonge hoofdpersonages. “Het is geen toeval dat zelfmoord één van de meest voorkomende oorzaken van de dood is bij jonge mensen”, zegt hij hierover. “Zelfmoord is daarbij niet het probleem, want het is de meest tragische oplossing om in een corrupte samenleving te vluchten voor een wanhopige strijd voor het goede in het leven. Een andere oplossing is de keuze voor een psychische dood en fysiek in leven blijven. Dat maakt je tot een deel van de samenleving waarvoor je op de vlucht bent. Dat proces begint meestal op een leeftijd wanneer kinderen sterk worden beïnvloed door volwassenen die hun fatale levensvisie aan hen overleveren, waardoor ze zelf tot zombies worden. In die zin kan je Rage of Life beschouwen als een soort zombie-opera, maar zonder het bloed.’ (‘The Rage of Life, een eigentijdse Opera voor jongeren’)

Bauersima creëert een dubbel gezicht in de voorstelling, een wereld die ‘vertrouwd’ maar tegelijk ‘vreemd’ is. Zijn inspiratiebron is de wereld van de film en de cartoons die hem erg vertrouwd zijn. Voor hem vormen voorgaande factoren een startpunt als verhalenverteller.

Het wordt een wereld die meer dan een apocalyptisch eindspel is, een wereld is die niet afgesloten is, maar een opening laat. “Ik denk aan een wereld in The Rage of Life als één waaraan iemand die zelfmoord pleegt tracht te ontvluchten. Daarom zou ik liever willen spreken van een overgangsspel . Uiteindelijk blijven de hoofdpersonages gedreven door één kracht die hen in stand houdt: zij verlangen naar een goed leven.” Zoals het motto van het stuk aangeeft, kan men zeggen: “They hear music en ze leven verder - tegen de stroom in.” (‘The Rage of Life, een eigentijdse Opera voor jongeren’)

De opera heeft als doelgroep de jeugd, daarom werden jongeren over heel Europa ondervraagd. Via deze voorstelling zocht men naar een antwoord op de filosofische vraag: ‘hoe kan men vrijheid bekomen en hoe ver kan je gaan zonder immoreel te worden?’ Kunst is een ideale methode om zulke vraagstukken op te lossen.

Het was voor mij de eerste keer dat ik naar een Opera geweest ben. Deze voorstelling heeft me aangenaam verrast. Op een muzikale manier werd ik door een romantisch verhaal geleid.